Maurice Swirc

De gemeente Schouwen-Duiveland wil het illegale gebruik van gewone huizen als tweede (recreatie-)woning hard aanpakken. Wethouder C.W. Veerhoek (VVD): ‘Je kan die mensen niet zomaar aan de kant zetten. Dat moet je netjes volgens de wet regelen.’

Tijdens een bezoek aan het dorp Brouwershaven in oktober maakte het Schouwse college haar plannen bekend. Ook het omgekeerde, het permanent bewonen van vakantiewoningen, wordt in één klap bestreden. De gemeente past een sterfhuisconstructie toe. Komt een illegaal vakantiehuis in de verkoop, dan wordt er op toegezien dat het niet weer gebruikt wordt als recreatiewoning.Iedereen kent de problemen van het Franse platteland, waar op doordeweekse dagen buiten het vakantieseizoen hele dorpen geblindeerd zijn: de huizen zijn alleen nog maar in gebruik als recreatiewoning. In Nederland komt het recreatieve gebruik van ‘normale’ woningen niet veel voor. Dat neemt niet weg dat het voor een aantal badplaatsen toch een groot, soms ontwrichtend probleem vormt. Wethouder Veerhoek: ‘Sommige huizen in het stadshart van Brouwershaven worden maar vijf tot zes weken per jaar bewoond. En als die mensen er zijn, zorgen ze voor veel overlast. Ze hebben vaak een ander leefpatroon. Ze staan later op en gaan later naar bed. En ze zijn geen lid van de sportvereniging. Het gaat om nazaten van overleden bewoners, maar ook vaak om Belgen en Duitsers die hier een huis hebben gekocht. Die situatie is echt een ramp voor de gemeenschap. Maar je kan die mensen niet zomaar aan de kant zetten.’Veerhoek vindt dat dat netjes volgens de wet moet worden geregeld. ‘We hebben veel voorwerk verricht. Er is een beleidsnota. We hebben alle jurisprudentie over dit onderwerp bestudeerd en hebben zelf ter plekke een paar onderzoekjes verricht. Verder is speciaal hiervoor een privacyreglement opgesteld. We voldoen echt aan alle juridische vereisten. Nu willen we snel aan de slag.’

Vragenlijstjes
De Arnhemse advocaat Wolters, gespecialiseerd in het ruimtelijk ordeningsrecht: ‘Gemeenten hebben vaak wel een wettelijke basis voor het aanpakken van illegale vakantiehuizen, maar het leveren van bewijzen is het grote probleem. Een gemeente kan ambtenaren aanstellen met bijzondere opsporingsbevoegdheden, zogenaamde hulp-officieren van justitie. Gedurende een bepaalde periode laten ze dergelijke ambtenaren aanbellen bij een huis om te controleren of er iemand thuis is. Vaak versturen ze brieven die terug moeten worden gezonden.’Gemeenten kunnen ook navraag doen bij de PTT of er nog post wordt bezorgd. Maar dit soort controles zijn door de huizenbezitters vaak gemakkelijk te omzeilen. Wolters: ‘Zo ken ik een echtpaar dat achter hun vodden werd gezeten vanwege hun tweede huis in Friesland. De vrouw reisde regelmatig naar het noorden om per post verstuurde vragenlijstjes ingevuld te retourneren. Daar kan een gemeente vrij weinig tegen ondernemen.’Wethouder R. van Veen (Plaatselijk Belang) van de gemeente Terschelling heeft ervaring met het aanpakken van illegale vakantiehuizen. ‘Op Terschelling hebben we ongeveer 120 illegale vakantiehuizen. Vaak zijn het de mooiste panden van het eiland. En dat terwijl we een groot tekort aan woningen hebben voor onze eigen ambtenaren. Maar het is inderdaad niet eenvoudig om bewijzen te leveren. Daarom hebben we hiervoor begin dit jaar een aparte ambtenaar aangetrokken.’

Slimmer
Toch verwacht Van Veen niet dat ‘de zwarte vlekken van het eiland’ op korte termijn zullen verdwijnen. ‘Maar een deel van het probleem lost zich vanzelf op doordat sommige huiseigenaren zelf vertrekken als ze horen dat een besluit is genomen over hun pand. Die mensen denken: ‘die sores wil ik niet.’ Maar de meeste eigenaren houden het huis aan.Op Schouwen-Duiveland wordt voor de opsporingstaken een extern bureau ingehuurd. Veerhoek: ‘Ik zou hier niet iemand voor willen aannemen. Ik houd van een compacte overheid.’ De wethouder wil niet vertellen welke opsporingsmiddelen zullen worden ingezet. ‘Als overheid moeten we slimmer worden. Als je alles vertelt, vis je achter het net.’Wolters wijst erop dat wanneer de gemeente Schouwen-Duiveland jarenlang de situatie heeft gedoogd, ze niet opeens kan gaan optreden tegen de huiseigenaren. ‘Veel gemeenten nemen in gevallen als deze een zogenaamde gedoogbeschikking. Dat betekent dat wordt vastgesteld dat de overheid een oogje toeknijpt voor deze specifieke eigenaar. Een eventuele volgende eigenaar kan daar geen rechten aan ontlenen. Het is een bizar instrument. Ik denk dat ze bij de Europese Unie hun oren niet zouden geloven als ze horen dat zoiets hier bestaat. Dat kan alleen bij ons.’

Sluitpost
Wolters denkt dat het gedogen niet gebeurt uit overtuiging, maar meer uit nood is geboren. ‘De handhaving van beleid bij gemeenten vormt vaak een sluitpost op de begroting. Er wordt weinig geld voor gereserveerd. Daar komt bij dat het veelvuldig inhuren van externe bureaus door overheden bepaald niet bijdraagt aan de deskundigheid van ambtenaren zelf. Het is echt een probleem. Ik word er dagelijks mee geconfronteerd.’De Schouwse gemeenteraad moet nog goedkeuring verlenen aan de plannen van het college. Dat kan wat wethouder Veerhoek betreft snel gebeuren. ‘Op 15 november wordt de begroting voor 2002, waar de plannen ingebouwd zijn, voorgelegd aan de gemeenteraad. Hopelijk kunnen we er dan snel mee aan de slag. Ik wil dit probleem binnen een paar jaar tackelen.’

Verschenen in Binnenlands Bestuur op 2 november 2001.