Maurice Swirc

De gemeente Driebergen probeert al jaren een oplossing te vinden voor de bezwaren van buurtbewoners tegen twee in aanbouw zijnde moskeeën.

Ondanks talloze overleg-avonden en zelfs een concept-overeenkomst tussen de gemeente, buurtbewoners en de moskeebestuurders, komt het maar niet tot een vergelijk. De moskeeën zijn eind deze zomer gereed. Diverse juridische procedures lopen intussen door.

De Turkse en Marokkaanse gemeenschap in Driebergen gebruiken sinds 1983 een voormalig schoolgebouw als moskee. Het pand aan de rustige Akkerweg wordt midden jaren negentig gesloopt wegens asbest. Ter vervanging komen er twee noodbarakken. Buurtbewoners starten direct procedures om de illegale noodmoskeetjes te laten verwijderen. De gemeente vindt ook dat deze gebouwtjes op termijn weg moeten, maar wil toestemming geven voor vervanging door twee permanente moskeeën een Turkse en een Marokkaanse – met extra ontmoetingsruimten. Dit plan is echter strijdig met het streekplan. De achterzijde van het te bouwen complex valt net in het buitengebied waar bouw van wooncomplexen, buurtcentra, kerken en ook moskeeën verboden is. Daarom werken de gemeente en de provincie mee aan een vrijstellingsprocedure zodat het religieus centrum er toch kan komen.

Volgens buurtbewoners passen de nieuwe bouwwerken niet in de landelijke omgeving en bezorgen de moskeegangers de buurt nu al onaanvaardbare overlast. ‘Veel van hen komen met de auto, niet omdat het ver voor ze is, maar vanwege de status. In onze smalle straatjes is daarvoor onvoldoende plek.’ Aldus N. Geerts, woordvoerder van de omwonenden. Volgens Geerts blijkt verder uit de plannen dat het religieuze centrum tevens een buurthuis met een soort horecafunctie wordt. ‘Met een moskee hebben we op zich geen probleem, maar nu dreigen we tot in de nacht overlast te krijgen. Ze zitten nu al vaak in groepjes buiten te praten.’ De gemeente luistert niet goed naar deze klachten, vindt Geerts. Volgens haar blijkt dat onder meer uit de gang van zaken bij een door de gemeente georganiseerde vergadering van buurtbewoners en moskeebestuurders in het gemeentehuis.

‘Die vergadering bleek opeens te worden voorgezeten door mensen van een of ander multicultureel instituut. We voelden ons écht in de discriminerende hoek weggezet en zijn direct opgestapt.’ Beleidsmedewerker Renate Gerritsen erkent dat de gemeente zich tegenover de buurtbewoners niet altijd even tactvol heeft gedragen. ‘Brieven van omwonenden hadden bijvoorbeeld ook sneller beantwoord moeten worden. De huidige problemen komen voor een belangrijk deel voort uit de ontstane weerstand tegen de gemeente.’ Een beheerovereenkomst met daarin afspraken over de activiteiten en de openingstijden van de moskeeën werd tot grote spijt van Gerritsen niet ondertekend door het buurtcomité.

Eind 2003 verwierp de Raad van State het verzoek van buurtbewoners om de verleende vrijstelling te schorsen. In de bodemprocedure hierover toonde de staatsraad tijdens de zitting zijn twijfels over de juridische deugdelijkheid van de gevolgde vrijstellingsprocedure. Naar verwachting volgt begin augustus de uitspraak, die in het uiterste geval sloop van de gebedshuizen kan betekenen. ‘Maar dat is niet per se ons doel’, zegt Geerts. ‘Er zijn allerlei tussenoplossingen denkbaar. Als we de uitspraak in handen hebben, moeten we het daar maar eens over hebben.’ Gerritsen hoopt dat alles blijft zoals het nu gepland is. ‘Je moet niet vergeten dat de mensen uit die gemeenschappen ook veel eigen geld in dit project hebben gestoken. Ze hebben gewoon recht op die moskee.’

Verschenen als juridische column in Binnenlands Bestuur op 23 juli 2004.