Maurice Swirc

Wat doe je als je buurman in zijn tuin een boom wil omhakken die ook voor jou belangrijk is, bijvoorbeeld vanwege de geboden privacy?

Je kan bezwaar maken tegen de kapvergunning, maar daarmee heb je de boom nog lang niet gered. Tegen een kwaadwillende buurman kan je in de praktijk zelfs bijna niets beginnen. Dat blijkt in het Zeeuwse Schouwen-Duiveland waar een juridisch gevecht plaatsvindt over een onlangs gekapte eik. 

De heer Prins wil een eik op zijn perceel omhakken om ruimte te creëren voor de bouw van een woning. Het woongenot van de buren – het echtpaar Jongerius – neemt daardoor ernstig af en daarom maakt het paar bezwaar tegen de kapvergunning. Volgens Marius Jongerius is realisatie van de woning van zijn aanstaande buurman mogelijk zonder kap van de eik. Als bewijs overlegt hij een eigen situatietekening. Volgens de gemeente echter, prevaleert het belang van Prins boven het belang tot behoud van de eik. Het bezwaar is ongegrond.

Daags na de uitspraak laat Prins de eik kappen. Een woedende Jongerius stelt dat zijn buurman dat niet mocht doen. Hij had moeten wachten op het aflopen van de beroepstermijn van zes weken. In de APV staat namelijk dat een kapvergunning ook gedurende de beroepsperiode wordt verleend onder de standaardvoorwaarde van ‘feitelijk niet-gebruik’. De gemeente is medeverantwoordelijk omdat die Prins niet informeerde over deze standaardvoorwaarde, meent Jongerius.

Jongerius stelt – met uitzicht op de omgehakte eik – beroep in tegen de beslissing op bezwaar bij de rechtbank. Hij wil dat Prins een vergelijkbare eik herplant. Hij vraagt de rechtbank om de kapvergunning te schorsen, zodat Prins niet alvast kan beginnen met bouwwerkzaamheden op de plek van de eik. De uitspraak van de rechtbank laat nog even op zich wachten. Jongerius: ‘Mijn vrouw heeft staan huilen toen we de omgezaagde boom zagen. Ik verzeker iedereen dat we zullen doorstrijden totdat er weer een nieuwe eik staat.’ 

Intussen besluit de gemeente Schouwen-Duiveland om het kapverbod volledig te schrappen uit de APV. Iedereen kan nu – zonder een kapvergunning – bomen op eigen grond kappen. Alleen wanneer een boom in beschermd natuurgebied staat of het om een expliciet beschermde boomsoort gaat, gelden in Schouwen-Duiveland beschermende regels. Overigens valt de eik van Prins nog onder de oude APV. Het schrappen van het kapverbod vindt plaats uit efficiency-overwegingen, vertelt wethouder Wijnand Render van volkshuisvesting en openbare werken. ‘We kregen wel honderd aanvragen per jaar.’ 

Edwin Koot van de Bomenstichting vindt het schrappen van het kapverbod een slecht idee. ‘Voor verlaging van de ambtelijke werkdruk adviseren wij gemeenten om de dikte van bomen waarvoor een kapvergunning nodig is, te vergroten’, aldus Koot. ‘Je hebt namelijk als burger mét een kapverbod in een APV al vaak een zwakke positie als je bezwaar maakt tegen een kapvergunning. Zonder kapverbod sta je helemaal met lege handen. Het betekent overigens ook dat een gemeente op eigen grond zijn gang kan gaan. Dat kan tot gevolg hebben dat je ’s ochtends een boomrijke straat uitrijdt en ’s avonds terugkeert in een kale straat. De gemeente hoeft je over een dergelijke kap van tevoren niet in te lichten. Wethouder Render: ‘Dit zal nooit gebeuren. Burgers kunnen er écht op vertrouwen dat wij als gemeentebestuur op een deugdelijke wijze omgaan met bomen.’ Render lijkt iets over het hoofd te zien. Een eerste voorwaarde voor deugdelijke uitvoering door het bestuur is deugdelijke regelgeving. Vertrouwen van de burger heeft wel een basis nodig.

Verschenen als juridische column in Binnenlands Bestuur op 22 juli 2005.