Maurice Swirc

Zowel het provinciebestuur van Noord-Brabant als het gemeentebestuur van Den Bosch is tegen de komst van een afvalverwerkingsbedrijf naar een bedrijventerrein in Den Bosch. Dat is wat ze zeggen. In de praktijk maken de betrokken bestuurders de komst van een bedrijf dat bekend staat om het aan de laars lappen van milieunormen mogelijk.

De gemeente Den Bosch wil dat het verloederde Bossche bedrijventerrein de Rietvelden een belangrijke locatie wordt voor de voedings- en genotmiddelenindustrie. Het bestemmingsplan wordt in 1995 aangepast om op deze plek een dam op te werpen tegen zware industrie. Vuilverbranding en reiniging van vervuilde grond zijn verboden activiteiten. Probleem is echter dat – in tegenstelling tot het oude bestemmingsplan uit 1978 – het Bossche bestuur nu wel ruimte biedt aan afvalverwerking, zelfs het verwerken van radio-actief afval. Waarom en onder welke omstandigheden dat gat in het bestemmingsplan is ontstaan, blijft ook na onthullende publicaties hierover in het Brabants Dagblad onduidelijk. In ieder geval springt afvalverwerker Wagenaars uit Boxtel enthousiast in dat gat en vraagt een milieuvergunning voor vestiging op het bedrijventerrein. Het bedrijf zorgt op een bedrijventerrein in Boxtel al jaren voor overlast. De afgelopen twee jaar kreeg de afvalverwerker 20.000 euro aan boetes wegens structurele overbelasting van zijn terrein. De omringende bedrijven zien het bedrijf graag vertrekken.

Wagenaars milieuvergunning is inmiddels tien maanden verlopen en de provincie heeft sluiting van het bedrijf in Boxtel gelast. Daarom wil Wagenaars nu snel naar Den Bosch. Daartegen protesteren de aldaar aanwezige bedrijven onder aanvoering van Heineken, die recentelijk 314 miljoen euro investeerde in de modernisering van de brouwerij. De bierbrouwer pompt jaarlijks 3,5 miljard liter grondwater op voor de productie van bier en vreest vervuiling van de bodem door de afvalverwerker. De provincie Noord-Brabant verleent in juli 2005 een milieuvergunning aan Wagenaars voor vestiging op de Rietvelden. Heineken vecht de vergunning aan bij de Raad van State. Niet lang daarna gaat ook het gemeentebestuur van Den Bosch in beroep bij de Raad van State tegen de provinciale vergunning.

VVD-Statenlid Mieke Geeraedts noemt deze stap ‘huichelachtig’. ‘De gemeente besloot tegelijkertijd om de gemeentelijke afvalstoffendienst naar het bedrijventerrein te verplaatsen’, aldus Geeraedts, die vindt dat in de praktijk weinig overblijft van de ambities voor het bedrijventerrein. Zowel de provincie als de gemeente hadden volgens het Statenlid meteen in moeten grijpen toen de beruchte afvalverwerker interesse toonde in de Rietvelden, bijvoorbeeld door een gemeentelijk voorkeursrecht te vestigen.  VVD-gedeputeerde Onno Hoes zegt over de affaire in het Brabants Dagblad: ‘we hebben allemaal zitten slapen.’ Geeraedts vraagt Hoes schriftelijk een toelichting op deze opmerking. In wollige bewoordingen legt de gedeputeerde vervolgens de schuld vrijwel volledig bij het Bossche gemeentebestuur. Geeraedts: ‘Dat klopt natuurlijk van geen kant. De provincie heeft op dit punt een coördinerende taak en had zelf moeten ingrijpen.’ 

De uiteindelijk afloop van deze kwestie hangt af van het oordeel van de staatsraden. Als zij de milieuvergunning afschieten op essentiële punten, ontstaat voor de betrokken overheden een patstelling, aangezien de afvalverwerker ook niet in Boxtel mag blijven. Verantwoordelijk wethouder Bart Eigeman (GroenLinks) vindt de aanpak van de betrokken overheden in deze kwestie nog steeds ‘goed uit te leggen aan de burger’. ‘Het is beter dat we elkaar treffen bij de Raad van State dan dat we dit ergens in een achterkamertje regelen.’

Verschenen als juridische column in Binnenlands Bestuur op 30 september 2005.