Maurice Swirc

In het Limburgse Margraten doen geen progressieve partijen mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Dat is het gevolg van een stommiteit van fractievoorzitter Jean Schrijen van de partijcombinatie PvdA-D66-GroenLinks.  

Op weg naar het stembureau komt hij vast te zitten in het verkeer. Daardoor levert de fractievoorzitter de kandidatenlijst dertien te minuten te laat in. De Raad van State is onverbiddelijk voor dergelijke nalatigheid. Schrijen heeft op 23 januari veel belangrijke afspraken op zijn werk. Probleem is dat die dag tussen negen en drie uur partijen de kandidatenlijsten bij het gemeentelijk stembureau van Margaten moeten inleveren. Om 14.15 belt Schrijen met de mededeling dat hij er snel aankomt met de kandidatenlijst. Hij springt in de auto maar komt in Sittard vast te zitten in het verkeer en even later bij het Geusseltstadion in Maastricht. De burgemeester maakt er als voorzitter van het stembureau geen punt van dat Schrijen dertien minuten te laat arriveert en verklaart de kandidatenlijst toch geldig.

Veehouder Jef Flamand gooit echter roet in het eten. Al zes jaar verkeert de agrariër op voet van oorlog met het gemeentebestuur over stankcirkels, illegale stallen en de illegale uitbating van een vakantiewoning. Als Flamand hoort hoe coulant de burgemeester omgaat met de te laat ingeleverde kieslijst, ruikt hij de kans op wraak. Flamand gaat in beroep bij de Raad van State tegen de goedkeuring van de kandidatenlijst. ‘Ik had zoiets van, nu houd ik jullie eens aan de wet zoals jullie denken mij aan de wet te kunnen houden’, licht Flamand toe bij de regionale radio.Volgens de Raad van State nam de fractievoorzitter bewust het risico dat de kandidatenlijst te laat binnen zou zijn, door geen marge in zijn reisschema in te bouwen. Bovendien had Schrijen voor het sturen van een vervanger kunnen kiezen. Het stembureau heeft de kandidatenlijst daarom ten onrechte geldig verklaard, oordelen de staatsraden. De strikte regeling in de wet is er juist om een gelijke, eerlijke verkiezing te waarborgen. Dat de betreffende politieke partijen niet mee kunnen doen aan de verkiezingen is geen reden om af te wijken van de Kieswet, beslissen de staatsraden. De inwoners van Margraten kunnen nu op 7 maart slechts kiezen uit CDA, VVD en twee lokale partijen.De Raad van State ontzegde verder in de afgelopen weken nieuwe partijen de deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen. Zo mag de Islamitische Partij Nederland niet onder haar eigen naam meedoen in Rotterdam omdat de partijnaam daar te laat is ingeschreven. De partijnaam ‘Venray Transparant’ acht de Raad van State misleidend. In tegenstelling tot het lokale stembureau denken de staatsraden dat de kiezer deze partij kan verwarren met de partij ‘Nederland transparant’. Die is weer afgeleid van ‘Europa Transparant’ van klokkenluider Paul van Buitenen.In Arnhem doet burgemeester Pauline Krikke op 23 januari aangifte van omkoping door de Gelderse Centrum Democraten bij het verkrijgen van ondersteuningsverklaringen. Deze partij betaalde dak- en thuislozen voor het zetten van een handtekening op het stadhuis. De Kieswet stelt wel dat het omkopen van kiezers voor ondersteuningsverklaringen verboden is, maar dat is geen wettige reden voor ongeldigverklaring. De Centrum Democraten doen daarom gewoon mee aan de gemeenteraadsverkiezingen in Arnhem. De personen die zich schuldig maken aan omkoping zijn wel strafbaar. Krikke sprak minister Pechtold van Bestuurlijke Vernieuwing aan op de lacune in de wet. Pechtold zegde inmiddels toe onderzoek te doen naar mogelijke sancties tegen partijen die zich inlaten met omkooppraktijken.

Verschenen als juridische column in Binnenlands Bestuur op 10 februari 2006.