Maurice Swirc

Het leven van prins Bernhard vormt een rijke bron voor een biografische stripreeks. Het tweede deel handelt over de onstuimige eerste huwelijksjaren van de prins.

‘Mama, dat is een prachtig uniform!’ kraait een jeugdige prins Bernhard als hij mannen in zwarte kostuums en petten met doodshoofden voorbij ziet paraderen tijdens een  concours Hippique in het Berlijn van begin jaren dertig. ‘Nou! Dat is de SS. Als ik jou was zou ik mijn ouwe plunje verruilen voor dat stoere zwart!’ adviseert zijn nazistische moeder hem daarop. Het blijkt een raad die de prins graag opvolgt, zo is te zien in het tweede deel van de biografie in stripvorm over de prins Zur Lippe-Biesterfeld. Het beeld van Bernhard in het kostuum van de meest brute tak van de nazi-organisatie blijft gebrand op het netvlies van de lezer. Precies dat doet de strip verschillen van eerdere publicaties over zijn verborgen leven. In het eerste deel uit 2004 werden de jeugd- en studentenjaren van de prins verbeeld. Met 13.000 verkochte exemplaren was het een instant bestseller.

In deel twee – waarvan er na een maand ook al 5.000 zijn verkocht – trouwt Bernhard met Juliana en leert de lezer hem kennen als een playboy en materialistische opportunist met nazi-sympathieën. De kracht van de ´satirische strip’ zit hem vooral in de strakke tekeningen van Erik Varekamp. Hij is illustrator bij onder andere AD Magazine en HP/De Tijd. Het scenario schreef  Mick Peet, art director bij AD magazine. Varekamp en Peet deden uitgebreid onderzoek, onder meer in de archieven van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. ‘Eerlijk gezegd had ik me nooit echt verdiept in het leven van de prins, maar bij het zien van al die onthullende documenten, viel ik van de ene verbazing in de andere. Er zijn wel erg veel dingen in het leven van de prins die het daglicht niet kunnen verdragen.’

De auteurs legden hun teksten en tekeningen voor aan historici zoals Gerard Aalders van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, Otto Spronk en Coen Hilbrink. Laatstgenoemde schreef ook een uitgebreid nawoord in de strip, dat wordt geïllustreerd door officiële documenten. Door deze werkwijze krijgt de strip flink meer gewicht. ‘Veel feiten uit de strip waren wel bekend onder de echte Bernhard-kenners, maar  zeker niet bij een groter publiek,’ zegt Varekamp. Zo is te zien hoe de Anjerprins in 1936 ‘”Heil Hitler”  scanderend’ op bezoek gaat bij Hitler. Het huwelijk met Juliana staat dan al gepland. Het boek eindigt met een ware cliffhanger: een verkeersongeluk van Juliana in 1938.  Het kwam al aan de orde in de Wilhelmina-biografie van Cees Fasseur, maar Varekamp en Peet leggen er een accent op. De kroonprinses is op dat moment zonder Bernhard op vakantie. Tussen Salzburg en Venetië wordt ze aangereden door een auto met een – naar later bleek – vals kenteken. Naast de chauffeur zit een man in SA-uniform. Dat het een aanslag betreft die Bernhard als regent in het zadel zou helpen, wat de nazi´s goed zou uitkomen, willen de stripmakers niet uitsluiten.

Al met al blijft er met deze stripreeks weinig over van het beeld dat Bernhard in zijn postume interviews van zichzelf wilde scheppen als ‘deugniet’  die verder wel deugde. Varekamp is al bezig met het volgende deel over de eerste oorlogsjaren van de prins in Londen. ‘Bernhard blijkt daar veel contacten te hebben onderhouden met NSB’ers,’ vertelt Varekamp. Naar verwachting verschijnen er in totaal nog drie tot vier delen van de stripbiografie. 

Vier sterren

Agent Orange 2 – Het huwelijk van prins Bernhard
Erik Varekamp en Mick Peet
86 pagina’s
Uitgeverij Van Praag

 € 15,00 (paperback) en € 17,50 (hardcover)

Verschenen in PM, vaktijdschrift over politiek en overheid