Maurice Swirc

Werknemers mogen van de Hoge Raad worden ontslagen vanwege drugsgebruik in het weekend. Deze uitspraak is ook relevant voor snuivende ambtenaren.

Het Hyatt-hotel op Aruba wil zich profileren als een drugsvrij hotel. Daarom moeten alle personeelsleden een verklaring tekenen waarin staat dat ze ermee bekend zijn dat random drugstesten bij een positieve uitslag reden zijn voor ontslag. In september 2003 wordt een vrouwelijke casino beverage server positief getest op het gebruik van cocaïne. Het feit dat ze de drugs in haar vrije tijd heeft gebruikt, maakt de werkgever niet uit. Als ze vervolgens weigert deel te nemen aan een rehabilitatieprogramma, volgt ontslag op staande voet. De Hoge Raad oordeelt op 14 september dat de test een toelaatbare privacy-inbreuk is, omdat alleen wordt gekeken naar drugs die onder werktijd of  72 uur voor het begin van de werktijd zijn genomen.

‘Feitelijk betekent deze uitspraak dat werknemers geen cocaïne meer mogen gebruiken in het weekend,’ zegt Colette Cuijpers, privacy-deskundige aan de universiteit van Tilburg. Bij het feit dat alleen relevant is of de drugstest positief is en niet of het drugsgebruik daadwerkelijk invloed heeft op het functioneren, kun je vraagtekens plaatsen, aldus Cuijpers. Cassatie-advocaat van het Hyatt, Stefan Sagel: ‘Het komt erop neer dat het belang van het Hyatt om gasten een prettige omgeving te bieden, zwaarder weegt dan het belang van werknemers om drugs te gebruiken.’

In zijn beslissing weegt de Hoge Raad  niet mee dat sprake is van een verboden middel. Daarmee ligt ook de weg open om op vergelijkbare wijze alcoholgebruik af te straffen, aldus Sagel. ‘Als je in je vrije tijd toch bijvoorbeeld drugs wilt gebruiken, moet je een extra snipperdagje opnemen,’ aldus Sagel.
Deze uitspraak is door ‘een uitstralend effect’ op het ambtenarenrecht ook relevant voor ambtenaren, zegt Sagel. ‘Ik kan me voorstellen dat ook daar van groot belang is dat een ministerie eerst duidelijke regels formuleert wat op het terrein van drank en drugs als niet toelaatbaar wordt gezien. De goede naam en het goede functioneren van een overheidsinstantie kan in dat kader, net als in de uitspraak van de Hoge Raad, zwaarder wegen dan het belang van de ambtenaar om in het weekend te snuiven.’

Het ministerie van Defensie hanteert al een gedragscode waarin gebruik van drugs wordt verboden en gebruik van drank alleen na uitdrukkelijke toestemming wordt toegestaan. Onlangs bleek dat een uitzendbureau in het Westland Poolse arbeiders in de tuinbouw iedere maandag onderwerpt aan een alcoholtest. De uitspraak van de Hoge Raad betekent een verdere juridische legitimatie van die praktijk.

Verschenen in PM, vaktijdschrift over bestuur en politiek, op 11 oktober 2007